پرش به: ناوبری، جستجو
 
تانک آمریکایی آبرامز در حال شلیک

تانک ارابه جنگی شنی‌دار و زره‌پوش است که دارای تحرک عملیاتی و قابلیت‌های هجومی و دفاعی است. تانک دارای یک توپ اصلی با کالیبر بزرگ است که معمولاً در یک برجک گردان نصب می‌شود و به چند سلاح دیگر از جمله مسلسل هم مجهز است. زره تانک از آن در برابر طیف وسیعی از گلوله‌های دشمن محافظت کرده و شنی‌ها (زنجیرهای متحرک) امکان حرکت تانک در زمین‌های مختلف را فراهم می‌سازند که این قابلیت‌ها تانک را به یک سلاح بسیار مهم و سرنوشت ساز تبدیل می‌کند.

تانک در جنگ جهانی اول به طور همزمان و جداگانه در فرانسه و بریتانیا اختراع شد تا سکون موجود در جنگ خاکریزی را بشکند و به مرور تانک‌ها به یکی از اجزای کلیدی ارتش‌های دنیا تبدیل شدند. امروزه با افزایش اهمیت جنگ‌های نامتقارن، پایان جنگ سرد و افزایش توجه به سلاح‌های ارزان‌قیمت ضدتانک روسی اهمیت تانک‌ها کمتر شده‌است. به همین دلیل تانک‌ها به ندرت به طور انفرادی وارد عملیات شده و معمولاً در واحدهای زرهی با حمایت پیاده‌نظام و گاهی خودروهای جنگی پیاده‌نظام سازمان‌دهی می‌شوند و گاهی از حمایت هواپیما و بالگردهای شناسایی و جنگی نیز بهره می‌برند.

تانک‌ها در گذشته به انواع زیادی از جمله تانک‌های سبک، متوسط، سنگین، فوق سنگین، تانک پیاده‌نظام و ... تقسیم می‌شدند که هر یک برای ماموریت‌های ویژه‌ای طراحی شده بودند. از دوران پس از جنگ جهانی دوم گرایشی عمومی به استفاده از یک نوع تانک معروف به تانک اصلی میدان نبرد دیده می‌شود که قدرت انجام همه ماموریت‌های یک تانک دارد. البته در بعضی از ارتش‌ها هنوز از تانک‌های سبک که زره کمتر و تحرک بیشتری دارند برای مقاصد شناسایی، و دیده بانی استفاده می‌شود.

تاریخچه[ویرایش]

 
پ‌ت۷۶ تانک سبک آبی‌خاکی روس تانک اصلی شناسایی اعضای پیمان ورشو

تانک نخستین بار همزمان با جنگ جهانی اول در بریتانیا و فرانسه، با الهام گرفتن از حرکت تراکتورهای جدید کشاورزی طراحی شده و در پیروزی جنگی پاییز ۱۹۱۸ میلادی به متفقین کمک کرد. در جریان ساختن اولین تانک برای مخفی‌کاری به کارگران تانک ساز بریتانیا گفته بودند که دارند مخزن آب (که در انگلیسی تانک نامیده می‌شود) متحرک برای جبهه می‌سازند و این نام پس از آن بر این وسیله ماند.

اولین تانک‌ها در سپتامبر ۱۹۱۶ در نبرد سوم در فرانسه به کار گرفته شدند. در این نبرد تانک‌ها به تدریج وارد صحنه نبرد شده و هیچ استراتژی برای آن‌ها تدوین نشد در نتیجه عملکرد مناسبی نداشتند اما در نوامبر ۱۹۱۷ در کمبرای به طرز درخشانی مؤثر واقع شدند. در آن زمان ۳۰۰ تانک انگلیسی در جبهه‌ای به طول ۱۰ کیلومتر به دشمن حمله‌ور شده و خطوط دفاعی آلمانی‌ها را از هم گسیختند. تانک‌های آن دوران کندرو و غیرقابل اطمینان بودند ولی برای عبور از زمین‌های گل آلود و قطع سیم‌های خاردار و گذشتن از خندق‌ها بسیار مفید بودند.

در فاصله بین دو جنگ جهانی هم تانک‌ها و هم تاکتیک‌های کاربرد آن‌ها پیشرفت قابل توجهی کرد و در اولین مرحله جنگ جهانی دوم سپاه‌های تانک آلمان در کمتر از یک ماه لهستان را به تصرف خود درآوردند. هر دو نیروی متخاصم این جنگ سپاه‌ها و لشکرهای تانک تمام زرهی را شکل دادند و نبردهای تانکی عظیمی در اروپا و شمال آفریقا اتفاق افتاد که معمولاً پیروزی در آن‌ها با طرفی بود که به طرز موثرتری از واحدهای زرهی خود استفاده می‌کرد. اروین رومل آلمانی و جرج پاتون آمریکایی از توانمندترین فرماندهان تانک در این جنگ بودند. تانک‌های مخصوصی برای عملیات‌های آبی خاکی و نشستن در ساحل و همچنین مین‌روبی نیز در این جنگ به کار آمدند و پیشرفت‌هایی در زمینه سلاح‌های ضدتانک همچون راکت‌اندازهای دوش‌پرتاب، گلوله‌های زره‌شکاف، توپ‌های بدون لگد، موشک‌های ضدتانک و همینطور هواپیماهای مسلح به راکت و بمب نیز صورت گرفت.[۱]

از جنگ جهانی دوم به بعد قابلیت‌هایی همچون زره‌های واکنشی که در صورت مورد اصابت واقع شدن منفجر می‌شوند، مسافت‌یاب‌های لیزری، گلوله‌گذارهای اتوماتیک، سیستم‌های کامپیوتری کنترل آتش و ناوبری هم برای تانک‌ها طراحی شده‌اند. سلاح‌های ضد تانک نیز پیشرفت گسترده‌ای را به خود دیده‌اند؛ سلاح‌های نیرومندی برای پیاده‌نظام ساخته شده و مهمات ویژه‌ای تولید می‌شوند که با شلیک از توپخانه یا هواپیما قدرت تخریب همزمان چندین تانک را دارند. تانک‌ها به ویژه در مناطق بیابانی بسیار مؤثر هستند که این مهم در جنگ‌های ارتش اسرائیل و همینطور جنگ خلیج فارس به نمایش درآمد.[۱]

عملکرد[ویرایش]

 
چلنجر۲ تانک اصلی ارتش بریتانیا از سال ۱۹۹۸ تاکنون

تانک سلاحی برای حملهٔ برق آساست و می‌تواند از گودال‌ها و رودخانه‌ها بگذرد. بعضی از تانک‌ها حتی می‌توانند فاصله‌های کوتاهی را زیر آب حرکت کنند. از بعضی دیگر برای بازکردن مسیرهایی از میان میدان‌های مین استفاده می‌شود. هر تانک یک آتشبار اصلی دارد که بر روی برجک سوار شده و می‌تواند به دور خودش بچرخد، بنابراین می‌تواند در هر جهتی آتش کند.

زره تانک از ورق فولادی است. این زره ممکن است در جلو تانک بیش از ۱۲ سانتی متر ضخامت داشته باشد. نیمی از وزن تانک را زره تشکیل می‌دهد. برای کم کردن وزن، زره را در پهلوها و پشت تانک نازک تر می‌سازند. زرهی با این اندازه، تانک را در مقابل گلوله‌های کوچک محافظت می‌کند، ولی حتی زره ضخیم هم ممکن است با گلولهٔ توپ‌های جدید سوراخ شود.

 
پرش به: ناوبری، جستجو
 
شلیک نارنجک‌های دودزا توسط خودروهای هجومی آبی-خاکی تفنگداران دریایی آمریکا

نارنجک دودزا نوعی نارنجک است که نیروهای نظامی به عنوان یک ابزار علامت‌دهی زمین‌به‌زمین یا زمین‌به‌هوا، یا وسیلهٔ نشانه‌گذاری هدف یا محل فرود برای نیروهای خودی، یا برای ایجاد پردهٔ دود به منظور اختفای محل حرکت، از آن استفاده می‌کنند.

این نارنجک‌ها کاربردهای متنوعی برای نیروهای نظامی دارند؛ مثلاً نیروهای پیاده‌نظام می‌توانند با شلیک این گونه نارنجک‌ها خود را به طور موقت از دید دشمن پناه کرده تا فرصت استتار یا سنگر گرفتن را پیدا کنند. تقریباً تمام تانک‌های مدرن نیز به چندین نارنجک‌انداز دودزا مسلح هستند تا به عنوان یک ترفند دفاعی در مقابل تانک‌ها و موشک‌های ضدتانک دشمن از آن استفاده کنند. ضمن اینکه پادکار موثری علیه سلاح‌های هدایت لیزری و موشک‌های هدایت چشمی هم محسوب می‌شوند. نارنجک‌های دودزا به طور طبیعی غیرمرگبار هستند اما استفادهٔ نادرست از آن‌ها ممکن است باعث مرگ هم بشود.

نارنجک‌های دودزا از یک استوانه فولادی تشکیل می‌شوند که سوراخ‌هایی برای خروج دود بر روی آن‌ها تعبیه شده‌است و داخل آن‌ها نیز معمولاً با ۲۵۰ تا ۳۵۰ گرم ترکیبات دودزای رنگی ـ معمولاً کلرات پتاسیم، لاکتوز و یک رنگ ـ پر شده‌است. دود نارنجک ممکن است به رنگ‌های قرمز، سبز، نارنجی، آبی، زرد، سفید، سیاه، بنفش یا خاکستری باشد.

انواع منفجرشونده‌ای از نارنجک‌های دودزا نیز وجود دارند که با فسفر سفید پر می‌شوند. در این نارنجک‌ها انفجار باعث آتش گرفتن فسفر سفید و پراکنده شدن آن می‌شود. فسفر سفید با شعلهٔ زرد درخشانی می‌سوز و دود سفید قابل توجهی نیز از خود به جای می‌گذارد. این نوع نارنجک‌ها در واقع نارنجک آتش‌زا هم محسوب می‌شوند و مدل‌هایی از آن‌ها با نارنجک‌اندازهای دستی پیاده‌نظام و همینطور نارنجک‌اندازهای تعبیه شده بر روی خودروهای زرهپوش جنگی شلیک می‌شوند. با توجه به اثرات سمی فسفر سفید و پراکنده شدن آن در هوا بایستی در هنگام استفاده از این نوع نارنجک‌ها جهت وزش باد را در نظر گرفت.

نارنجک یا "نارنجک جنگی" (زیرا انواع دیگری نیز دارد) نوعی اسلحه‌ی گرم است که توسط نفر قابل حمل بوده و بر علیه نفرات استفاده می‌شود.

F1 grenade DoD.jpg
 
F1 grenade travmatik com 01 by-sa.jpg
 
F1 grenade travmatik com 02 by-sa.jpg
 

نارنجک دارای مقداری مادهٔ منفجره(خرج) است که وزن آن بستگی به نوع خرج مصرفی و وظیفهٔ تعریف شده برای نارنجک دارد ولی از یک کیلوگرم تجاوز نمی‌کند و توسط محفظه‌ای فلزی احاطه شده است. محفظهٔ فلزی معمولاً قابلیت ترکش شدن خوبی دارد تا در صورت انفجار مواد منفجره بیشترین آسیب ممکن را به نفرات دشمن وارد کند. از نارنجک در جنگهای نزدیک مثلا پاک سازی سنگر دشمن یا تیربارچی یا استحکامات دشمن استفاده می‌شود. البته نارنجک‌هایی نیز هستند (موسوم به HEAT) که فقط با موج حاصل از انفجار به نفرات آسیب می‌زنند.

نارنجک‌ها دارای ساز و کاری هستند تا جلوی انفجار ناخواسته را بگیرد. این سازوکار در اکثر نارنجک‌ها مشابه است که به آن ضامن نارنجک می‌گویند. ضامن معمولاً شامل سوزن و اهرمی است که جلوی ضربه زدن ناخواسته و اتفاقی سوزن به چاشنی را می‌گیرد. چاشنی ماده‌ای حساس به ضربه است که پس از ضربه سوزن، ماده منفجره را بعد از مدت زمانی در حدود سه تا پنج ثانیه منفجر می‌کند. البته انواعی از مواد منفجره نیز هستند که احتیاجی به چاشنی ندارند. مانند "نیترو گلیسیرین" که خود در اثر ضربه حاصل از پرتاب نارنجک وبرخورد آن به زمین منفجر می‌شود. در این نوع نارنجک‌ها دیگر اضطراری برای پرتاب نارنجک وجود ندارد زیرا تا ضربه شدیدی نخورد منفجر نخواهد شد که البته این نوع نیز ضامن خاص خود را دارد.

ممکن است خرج نارنجک دارای مواد شیمیایی باشد (همان بمب‌های شیمیایی در مقیاسی کوچک تر).

انواع دیگری از نارنجک نیز هست که برای کشتن افراد طراحی نشده‌اند، مانند نارنجک صوتیکه با انفجار صدای شدیدی تولید می‌کند که می‌تواند افراد را برای مدت کوتاهی گیج کند یا نارنجک نوریکه با انفجار، نور شدیدی تولید می‌کند و یا نارنجک دودزا و یا نارنجک مولد گازهای اشک آور یا بی هوش کننده که توسط نیروهای انتظامی برای متفرق کردن تظاهرکنندگان یا رهایی گروگان‌ها استفاده می‌شوند. البته نارنجک دودزا در جنگ نیز برای مخفی کردن موقت نفرات و تحرکات از دید دشمن استفاده می‌شود مثلا در هنگام حمله تک تیرانداز دشمن به ستون نفرات، برای ایجاد فرصتی برای پنهان شدن و سنگر گرفتن.

نوعی نارنجک نیز وجود دارد که برای خاموش کردن آتش مورد استفاده قرار می‌گیرد که طرح و ایدهٔ آن توسط مخترعی ایرانی ارائه شده است. این نوع نارنجک حاوی مواد اطفاء حریق است و ضامنی الکترونیکی دارد.

 
پرش به: ناوبری، جستجو
پی‌کا
7,62 KK PKM Helsinki 2012.JPG PKM general-purpose machine gun with modern black polymer furniture and a 100-round ammunition box
نوع * Squad automatic weapon
اولین سازنده اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
تاریخچه خدمت‌رسانی
در خدمت 1961–present
مورد استفاده See Users
جنگ‌ها جنگ ویتنام جنگ مرزی جنوب آفریقا جنگ داخلی کامبوج جنگ یوم کیپور Cambodian–Vietnamese War Sino-Vietnamese War جنگ شوروی در افغانستان جنگ ایران و عراق جنگ اول چچن جنگ‌های یوگسلاو جنگ دوم کنگو Second Chechen War War in Afghanistan جنگ عراق Cambodian–Thai border dispute جنگ اوستیای جنوبی ۲۰۰۸ جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۱ ) جنگ داخلی سوریه War in Donbass جنگ داخلی یمن (۲۰۱۵ میلادی)[۱] Various others
تاریخچه محصول
طراح میخائیل کلاشنیکف
تعداد ساخت Over 1,000,000
انواع PK, PKT, PKM, PKP
مشخصات
وزن PK: ۹ کیلوگرم (۱۹٫۸۴ پوند) (gun + integral bipod) + ۷٫۷ کیلوگرم (۱۶٫۹۸ پوند) (tripod). PKM: ۷٫۵ کیلوگرم (۱۶٫۵۳ پوند) (gun + integral bipod) + ۴٫۵ کیلوگرم (۹٫۹۲ پوند) (tripod). PKTM (tank): ۱۰٫۵ کیلوگرم (۲۳٫۱۵ پوند)[۲][۳][۴][۵]
طول PK: ۱٬۲۰۳ میلیمتر (۴۷٫۴ اینچ) PKM: ۱٬۱۹۲ میلیمتر (۴۶٫۹ اینچ) PKT: ۱٬۰۹۸ میلیمتر (۴۳٫۲ اینچ)
Barrel length PK(M): ۶۰۵ میلیمتر (۲۳٫۸ اینچ) (without muzzle device) PKT: ۷۷۲ میلیمتر (۳۰٫۴ اینچ)

فشنگ 7.62×54mmR
گلنگدن Gas-operated, open bolt
نرخ آتش PK, PKM: 650 rounds/min PKT: 700 - 800 rounds/min Practical: 250 rounds/min
سرعت خروج گلوله از اسلحه PK, PKM: ۸۲۵ متر بر ثانیه (۲٬۷۰۷ فوت بر ثانیه) PKT: ۸۵۵ متر بر ثانیه (۲٬۸۰۵ فوت بر ثانیه)
برد موثر PK(M): ۱٬۰۰۰ متر (۱٬۰۹۴ یارد) (100–1,500 m sight adjustments) PKT: ۱٬۵۰۰ متر (۱٬۶۴۰ یارد) (100–1,500 m sight adjustments)[۶]
حداکثر برد PK(M): ۳٬۸۰۰ متر (۴٬۱۵۶ یارد) PKT: ۴٬۰۰۰ متر (۴٬۳۷۴ یارد)
سیستم تغذیه non-disintegrating metal belts in 100 and 200/250 round ammunition boxes
نشان‌ها Tangent iron sights (default); Optical, Night-vision, Thermal and Radar sights[۷]
PKM DD-ST-85-01257.JPEG
 

پی‌کا (به روسی: Пулемёт Калашникова به معنی تیربار کالاشنیکوف و به اختصار ПК ) تیربار چندمنظوره ساخت کشور اتحاد جماهیر شوروی می‌باشد و در سال ۱۹۶۵ معرفی و بکار گرفته شد. طراح این سلاح سرگرد میخائیل کلاشنیکف بوده و طراحی آن نیز بر اساس تفنگ اتوماتیک معروف کلاشنیکف صورت گرفته است و تغذیه آن از طریق نوارهای ۲۵ فشنگی انجام می‌شود که می‌توان آن‌ها را به یکدیگر متصل کرده و در جعبه‌های مخصوص حمل نوار فشنگ با ظرفیت ۱۰۰، ۲۰۰ و ۲۵۰ عددی قرار داد.

پی‌کا به عنوان جانشینی برای تیربار متوسط گرینوف (گرینف) و تیربار سبک آرپی‌دی وارد ارتش شوروی شد و با توجه به شباهتش به تیربار گرینوف در ایران به نام گرینوف نیز معروف شد.

پی‌کا از فشنگ‌های ۷٫۶۲x۵۴ میلی‌متری استفاده کرده و نواخت تیر آن ۶۵۰ تا ۸۵۰ در دقیقه‌است. شتاب گلوله ۸۲۵ متر بر ثانیه و برد مؤثر آن ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ متر است. وزن آن در مدل اولیه ۹ کیلوگرم و در مدل پ‌کاام ۷٫۵ کیلو است. این سلاح از موفق‌ترین مسلسل‌های دنیا بوده که هنوز هم به عنوان تیربار خط مقدم پیاده‌نظام و سلاح خودروهای رزمی در نیروهای مسلح روسیه استفاده می‌شود و به بسیاری از کشورهای دیگر دنیا نیز صادر شده و در برخی از این کشورها تولید می‌شود.

تعداد کل پی‌کاهای تولیدشده بیش از یک میلیون قبضه برآورد می‌شود. بقاپذیری بالا، حساسیت کم نسبت به عوامل محیطی همچون گردوغبار، قیمت ارزان، وزن سبک از امتیازهای این تیربار نسبت تیربارهای معروف هم‌رده خود است که آن را سلاحی مناسب برای جنگ‌های چریکی و نامتقارن و همچنین استفاده به عنوان یک تیربار سبک و تفنگ اتوماتیک جوخه می‌سازد. هرچند نواخت تیر، قابلیت آتش مستمر و دقت آن در مقایسه با تیربارهای مشابه غربی همچون ام‌ژ۳ آلمانی و اف‌ان ام‌آژ بلژیکی پائین‌تر است.

 

 

گونه‌ها[ویرایش]

این سلاح دارای مدلهای گوناگون شامل قابل حمل توسط سرباز، قابل نصب بر روی هلیکوپتر و قابل نصب بر روی خودروهای رزمی زرهی است.

  • پی‌کاام (تیربار مدرن کلاشنیکف) (به روسی: ПК Модернизированный به اختصارPKM) مدل کنونی و نسخهٔ بهبودیافته و سبک‌تر پی‌کا با وزن خالی ۷٫۵ کیلوگرم که از سال ۱۹۶۹ تولید می‌شود.
  • پی‌کاام‌اس (تیربار مدرن سوارشونده کلاشنیکف) (به روسی: ПКМ Станковый به اختصارPKMS) مدل سنگین‌تر برای نصب بر روی سه‌پایه با وزن ۱۲ کیلوگرم
  • پی‌کاام‌اس‌ان (تیربار مدرن سوارشونده دید در شب کلاشنیکف) (به روسی: ПКМС Ночной به اختصارPKMSN) یک مدل مخصوص از نوع سوارشونده بر روی سه‌تایه با قابلیت نصب دوربین دید در شب
  • پی‌کاتی (تیربار تانک) (به روسی: ПК Танковый به اختصارPKT) مدل مخصوص نصب بر روی تانک و خودروهای زرهی دیگر
  • PK Pecheneg جدیدترین مدل پ‌کا که در سال ۱۹۹۹ به عنوان سلاح اتوماتیک جوخه طراحی شد. در این مدل نیازی به تعویض پیاپی لوله نیست و امکان آتش مستمر بیشتری برای پیاده‌نظام فراهم می‌شود.

ورود به تجهیزات دفاعی ایران[ویرایش]

نخستین آشنایی نیروهای مسلح ایران با این سلاح مربوط به زمان جنگ ایران و عراق بوده‌است. جایی‌که کشور شوروی در راستای کمک‌های شوروی به عراق در جنگ ایران و عراق، اقدام به فروش نفربرهای زرهی بی‌ام‌پی-۱ به ارتش عراق کرد. بر روی این نفربرها مسلسل پی‌کا نصب شده بود و بعد از به غنیمت گرفته شدن تعدادی از این نفربرها توسط نیروهای ایرانی، ایران با این مسلسل آشنایی پیدا کرد. پیش از آن تعداد کمی از تیربارهای گرینوف که تیربار متوسط اصلی شوروی قبل از تولید پی‌کا بود، در نیروهای مسلح ایران موجود بود و به همین جهت پی‌کا هم به گرینوف معروف شد. در دوران جنگ با توجه به نیاز ایران به اسلحه و توقف خط تولید تیربار ژ۳ به دلیل عدم همکاری آلمانی‌ها، ایران به خرید سلاح روی آورده و سلاح‌های روسی از جمله تیربار پی‌کا با توجه به فراوانی، قیمت پائین و استفاده و نگهداری آسان بهترین انتخاب بودند. بعد از پایان جنگ، سازمان دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اقدام به بررسی عملکرد و قابلیت‌های این مسلسل نمود و آن را مناسب جهت بکارگیری در نیروهای پیاده ایران دانست. از این رو در سالهای بعد اقدام به خریداری چند محموله از این سلاح جهت استفاده در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی زمینی سپاه پاسداران و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران نمود. این سلاح هم‌اکنون نیز یکی از سلاح‌های عملیاتی یگان‌های پیاده نیروهای نظامی ایران می‌باشد و در کنار تیربار ام‌ژ۳ به عنوان دو تیربار کاربرد عمومی اصلی نیروهای مسلح ایران استفاده می‌شود.

کاربران[ویرایش]

 
Hungarian soldier armed with a PK machine gun.
 
Polish soldier with a PKM machine gun.
 
Iraqi Army soldier firing a PKC machine gun as part of the School of Infantry.
 
Syrian soldier with a PKM machine gun.
 
Mongolian soldier with a PKM machine gun with a telescopic sight.

منابع[ویرایش]

  1. پرش به بالا Yemen War 2015 - Heavy Clashes On The Saudi Border As Houthi Rebels Attack Saudi Military Outposts (in Arabic). Yemen. 2015. Event occurs at 6:14. Retrieved 19 June 2015. 
  2. پرش به بالا http://www.zid.ru/eng/products/47/detail/225
  3. پرش به بالا http://www.zid.ru/eng/products/47/detail/224
  4. پرش به بالا http://www.zid.ru/eng/products/47/detail/222
  5. پرش به بالا http://www.zid.ru/eng/products/47/detail/223
  6. پرش به بالا https://fas.org/man/dod-101/sys/land/row/weg2001.pdf OPFOR Worldwide Equipment Guide, Sep 2001, DEPARTMENT OF THE ARMY, TRADOC DCSINT, Threat Support Directorate, 700 Scott Avenue, Bldg 53, FORT LEAVENWORTH, KS, 66027-1323, page 1-5
  7. پرش به بالا "Sights". Russian Close Combat Weapon. Moscow: Association "Defense Enterprises Assistance League". 2010. ISBN 978-5-904540-04-3. 
  8. پرش به بالا به: ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ ۸٫۱۱ ۸٫۱۲ ۸٫۱۳ ۸٫۱۴ ۸٫۱۵ ۸٫۱۶ ۸٫۱۷ ۸٫۱۸ ۸٫۱۹ ۸٫۲۰ ۸٫۲۱ ۸٫۲۲ ۸٫۲۳ ۸٫۲۴ ۸٫۲۵ ۸٫۲۶ ۸٫۲۷ ۸٫۲۸ ۸٫۲۹ ۸٫۳۰ ۸٫۳۱ ۸٫۳۲ ۸٫۳۳ ۸٫۳۴ ۸٫۳۵ ۸٫۳۶ ۸٫۳۷ ۸٫۳۸ ۸٫۳۹ ۸٫۴۰ Jones, Richard D. Jane's Infantry Weapons 2009/2010. Jane's Information Group; 35 edition (January 27, 2009). ISBN 978-0-7106-2869-5.
  9. پرش به بالا به: ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ G3 Defence Magazine August 2010
  10. پرش به بالا Small Arms Survey - Working Papers
  11. پرش به بالا Type 80 7.62mm General Purpose Machine Gun. Retrieved on September 11, 2008.
  12. پرش به بالا Puolustusvoimat
  13. پرش به بالا Swedish Defence Forces
  14. پرش به بالا NVA

 
پرش به: ناوبری، جستجو
دوشکا
Doushka desert.jpg
نوع مسلسل سنگین
  خاستگاه  اتحاد جماهیر شوروی
تاریخچه خدمت
 خدمت ۱۹۳۸ - تاکنون
استفاده شده توسط کاربران
جنگ‌ها جنگ جهانی دوم جنگ کره جنگ ایران و عراق
تاریخ تولید
طراح واسیلی دگتیارف گئورگی اشپاگین
تاریخ طراحی ۱۹۳۸
مدل‌های مختلف DK, DShKM , DSHKS, Type 54 HMG
خصوصیات
وزن ۳۴ کیلو (تفنگ)
طول ۱٬۶۲۵ میلیمتر

فشنگ ۱۲٫۷×۱۰۸م‌م
کالیبر ۱۲٫۷
ریت  آتش ۶۰۰ گلوله در دقیقه
سرعت سیر دهانه ۸۵۰m/s
برد موثر ۲۰۰۰ متر
سامانه تغدیه نوار ۵۰ فشنگی
نشانه روی مکانیکی/نوری

دوشکا (به روسی: Дегтярёва Шпагина Крупнокалиберный (ДШК)، آوایش: دِگتیاریووا اشپاگینا کروپنوکالیبِرنیی، به‌معنی «کالیبر-بزرگ دگتیارف-اشپاگین»)، گونه‌ای مسلسل سنگین ساخت شوروی با کالیبر ۱۲٫۷x۱۰۸ میلی‌متری است که تولید آن در سال ۱۹۳۸ آغاز شد.

واسیلی دگتیارف طراح اصلی این سلاح بود و گئورگی اشپاگین سازوکار خشاب آن را بهبود بخشید. دوشکا واژه‌ای روسی به معنی «عزیزم» است که با توجه به شباهت آن به نام اختصاری این سلاح DShK برای آن انتخاب شده‌است.

دوشکا هم مثل همتای آمریکاییش ام۲ براونینگ که آن هم مانند دوشکا هنوز در حال خدمت نظامی است، در نقش‌های مختلفی قابل استفاده است. از دوشکا می‌توان به عنوان مسلسل ضدهوایی، مسلسل تانک و خودروهای زره‌پوش جنگی، و سلاح حمایتی پیاده‌نظام استفاده کرد.

این سلاح توسط ایران بهینه سازی شده است . در این بهینه سازی ها وزن سلاح به طور چشمگیری کاهش پیدا کرده است و برد و دقت سلاح هم افزایش پیدا نموده است .[نیازمند منبع]

 

کاربران[ویرایش]

 
دوشکا بر روی یک چرخ
 
دوشکای مجاهدین افغانی عضو جمعیت اسلامی، ۱۹۸۷

نگارخانه[ویرایش]



تصویر


این اسنایپر یکی از نهایی ترین محصولات شرکت BARRETT FIREARM که زیر مجموعه ای از مجموعه US – BASED COMPANY می باشد ، است . شرکت BARRETT FIREARM پس از آنکه اسنایپر موفق و بی نظیر M – 82 را تولید و روانه بازار کرد ، بسیار مورد توجه  قرار گرفت . اما وزن بسیار سنگین آن ( وزن رزمی  M – 82  معادل 14.2 کیلوگرم است ) مورد نارضایتی قرار گرفت . چرا که اسنایپر M – 82 بیشتر به عنوان یک اسلحه آنتی متریال  طراحی و تولید شده بود و دارای قدرت بیش از حد نیاز برای مورد هدف قرار دارن انسان در اهداف بیش از یک کیلومتر بود . این انگیزه سبب شد که شرکت BARRETT FIREARM دست به تولید یک اسنایپر با بردی در حد برد  M – 82 اما با قدرتی کمتر و وزنی سبکتر بزند . این اسنایپر که بر مبنای طراح توسعه سلاح هدف ساخته شده بود  ، اسنایپر BARRETT 98 BRAVO نام گرفت که دارای قدرتی کمتر از M - 82 اما دقتی فوق العاده  بیشتر از آن می باشد .

تصویر

اسنایپر فوق العاده دقیق و قدرتمند BARRETT 98 B به منظور مورد هدف قرار دادن انسان ( توجه کنید - انسان –  نه مثل M – 82  به عنوان آنتی متریال )  در اهداف بسیار دور و معمولا بیش از یک کیلومتر طراحی و تولید شده است . در ساخت این اسنایپر به عواملی مثل برد ، دقت ، سبکی توجه زیادی شده است . این اسنایپر از دو کالیبر استفاده می کند : یکی کالیبر 408 CHAYTAC و دیگری کالیبر 338 LAPUA MAGNUM . البته این اسنایپر در بیشتر موارد از کالیبر 338 LAPUA MAGNUM استفاده می کند و کالیبر 408 CHEYTAC هنوز در مرحله تحقیقات به سر می برد و هنوز به طور کامل عملیاتی نشده است .   برد مفید این اسنایپر با کالیبر لاپوا مگنوم معادل 1700 متر و با کالیبر چیتاک معادل 1900 متر می باشد که دارای برد مفیدی برابر با برد مفید M – 82 است . از نظر دقت این اسنایپر دارای دقت 5. در مقیاس MOA می باشد و از این نظر با اسنایپرهایی مثل DSR – 50  و INTERVENTION مقایسه می شود . از نظر سبکی نیز در ساخت این اسنایپر به میزان زیادی از پلیمر های مقاوم و سبک استفاده شده است ، قطعاتی مثل لوله و فرام نیز از آلیاژهای  مخصوص  ترکیبات آلومینیم ساخته شده است که فوق العاده سبک و فوق العاده مقاوم هستند . به وسیله به کار گیری پلیمر و آلیاژهای آلومینیم در ساخت این اسنایپر ، وزن کلی این اسنایپر کاهش فوق العاده چشمگیری داشته است . وزن خالی این اسنایپر معادل 6.1 کیلوگرم است و وزن رزمی آن نیز معادل 7.15 کیلوگرم در کالیبر  LAPUA MAGNUM  و معادل 7.8 کیلوگرم در کالیبر CHAYTAC است . برای مقایسه بد نیست بدانید اسنایپر HK – PSG 1 با کالیبر 51*7.62   میلیمتر استاندارد ناتو دارای 8.1 کیلوگرم وزن خالی و 8.6 کیلوگرم وزن رزمی می باشد و دارای برد 600 متر می باشد . ( فکر کنم با این مقایسه به میزان فن آوری و تکنولوژی به کار رفته در طراحی و ساخت این اسنایپر پی برده باشید ) .

تصویر

اسنایپر BARRETT 98 B برای مسلح کردن داری سیستم دستی یا همان ROTATE BOLT می باشد . لوله در محل اتصال به بولت اصلی اسلحه به صورت تلسکوپی طراحی شده است و دارای امپدانس صفر می باشد . این طراحی اتصال لوله ، کمک زیادی به کاهش لگد اسلحه کرده است . همچنین انتهای بولت اصلی اسلحه نیز در قسمت اتصال به فریم اسلحه سه لایه ضربه گیر تعبیه شده است . انتهای قنداق نیز مجهز به فوم های ضربه گیر می باشد . مجموع این سه ویژگی باعث شده است که این اسنایپر با اینکه از کالیبرهای بزرگی مثل لاپوا مگنوم و چیتاک استفاده می کند ، اما لگدی بسیار جزئی و اندک داشته باشد . قبضه و ماشه اسلحه به صورت کاملا ارگونومیک طراحی شده است و همچنین ضامن امنیتی اسلحه نیز در قسمت بالای قبضه تعبیه شده است . خشابها که دارای ظرفیت ده گلوله می باشند ،  نیز از جنس پلیمر ساخته شده اند و این کمک شایانی به گاهش وزن کلی اسلحه می کند و همچنین به افزایش میزان مهمات قابل حمل توسط کاربر کمک می کند . طراحی قنداق این اسنایپر نیز کاملا جدید و ابتکاری است . قنداق این اسنایپر امکان قرار دادن صورت و فک  را بر روی آن فراهم می آورد و به این ترتیب کاربر اسلحه می تواند در زمانهای طولانی که در حالت SNIPE قرار دارد ، از قنداق به عنوان استراحت گاه سر و گردن استفاده کند و به هیچ وجه  از استفاده طولانی از این اسنایپر خسته نخواهد شد .  این اسنایپر دارای یک ریل استاندارد PICATINNY می باشد و همان گونه که در تصویر قابل مشاهده است فاقد هر گونه سایتهای هدفگیری فلزی ( شیار و مگسک ) می باشد و تنها می توان سایتهای هدفگیر اپتیکی را بر روی آن نصب کرد . انواع متنوعی دوربینهای اپتیکی برای این اسنایپر طراحی شده است . دوربین معمولی با توانایی زوم 20X ، دوربین مخصوص استفاده  در شب ، همچنین این اسنایپر مجهز به یک مدار الکترونیکی PDA و نرم افزار مخصوصی است که به وسیله آن می توان جهت بالستیک و مکان دقیق گلوله را  تعیین مکان کرد . همچنین دارای یک مسافت یاب لیزری از نوع BORS می باشد و همچنین سنسور ESK – 4000 / S برای تعیین جهت وزش باد و انطباق شلیک با آن می باشد . همه این تجهیزات الکترونیکی بر روی دوربین اپتیکی مخصوص نصب شده است که همان طور که در تصویر می بینید در قسمت بالای ویزور اصلی سایت هدفگیری اپتیکی صفحه کوچکی دیده می شود که بر روی آن اطلاعات الکترونیکی مربوط به موقعیتهای جوی و هدف کاملا قابل مشاهده است . این اسنایپر به لحاظ دارا بودن این امکانات الکترونیکی یکی از دوربردترین و دقیق ترین اسنایپرهای حال حاضر به شمار می رود . تفنگداران دریایی ایالات متحده و نیروهای ویژه ایالات متحده بیشترین استفاده کنندگان این اسنایپر دقیق و قدرتمند هستند . کانادا ، رژیم غاصب صهیونیستی ، ایتالیا ، فرانسه و انگلستان نیز از استفاده کنندگان  این اسنایپر به شمار می روند .

در تصویر زیر مسافت یاب لیزری و سنسور ها کاملا مشخص است .

تصویر


مشخصات اسنایپر BARRETT 98 BRAVO

طول کلی / 1264 میلیمتر
طول لوله / 686 میلیمتر
ظرفیت خشاب / 10 گلوله



تصویر تصویر تصویر تصویر تصویر تصویر تصویر تصویر




 
پرش به: ناوبری، جستجو
آرپی‌جی-۷
RPG-7 detached.jpg An RPG-7 with a warhead
نوع آرپی‌جی launcher
اولین سازنده اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
تاریخچه خدمت‌رسانی
در خدمت ۱۹۶۱-اکنون
مورد استفاده See آرپی‌جی-۷
تاریخچه محصول
طراح Bazalt
طراحی‌شده ۱۹۶۱
تولید Bazalt و Degtyarev plant (Russian Federation) Airtronic USA (United States)
تولیدشده June 1961 - اکنون
تعداد ساخت ۹٬۰۰۰٬۰۰۰+
انواع RPG-7V2 (current model) RPG-7D3 (paratrooper) Type 69 RPG (China) RPG-7USA (Picatinny Rails) B-41 (Vietnam), (Cambodia)
مشخصات
وزن ۷ کیلوگرم (۱۵ پوند)
طول ۹۵۰ میلیمتر (۳۷٫۴ اینچ)

کالیبر 40 mm
سرعت خروج گلوله از اسلحه 115 متر بر ثانیه
برد موثر 200 m
حداکثر برد ≈920 m (1,000 yd) (self detonates)
نشان‌ها PGO-7 (2.7x), UP-7V دوربین تفنگ و 1PN51/1PN58 night vision sights Red dot reflex sight
 
مدل تولید ایران آرپی‌جی هفت یافت‌شده در لبنان

آرپی‌جی-۷ (به روسی: РПГ-7) نوعی جنگ‌افزارِ دوش‌پرتاب َ ضدتانکِ بدون لگد است. این راکت‌انداز در اتحاد جماهیر شوروی بر مبنای آرپی‌جی-۲ طراحی شده و از سال ۱۹۶۱ به خدمت ارتش شوروی درآمد. آرپی‌جی-۷ معروف‌ترین سلاح از خانواده سلاح‌های ضدتانک آرپی‌جی است. آرپی‌جی مخفف واژهٔ روسی Ручной Противотанковый Гранатомёт به معنی «نارنجک‌انداز ضدتانکِ دستی» است.

این سلاح از یک پرتابگر شامل یک لولهٔ فولادی بدون خان با کالیبر ۴۰ میلی‌متری و طول ۹۵٫۳ م‌م تشکیل می‌شود و مهمات آن یک راکت است که در جلوی آن قرار داده می‌شود به طوری‌که سر جنگی راکت بیرون از پرتابگر قرار می‌گیرد. انواع مختلفی از مهمات برای این سلاح ساخته شده که بین ۴۰ تا ۱۰۵ م‌م قطر و ۲ تا ۴٫۵ کیلوگرم وزن دارند. این سلاح در اصل به عنوان یک سلاح ضدتانک برای نیروهای پیاده‌نظام طراحی شده و می‌توان از آن برای مبارزه با هدف‌های زره‌پوش دیگر مانند توپ‌های خودکششی و نفربرهای زرهی و همچنین به عنوان یک سلاح ضد نفر و ضد سنگر استفاده کرد.

سادگی، استحکام، ارزانی و تأثیرگذاری باعث شده تا آرپی‌جی-۷ بیش از هر سلاح ضدزره دیگری مورد استفاده قرار گیرد و تقریباً در تمام جنگ‌هایی که از دهه ۱۹۶۰ تاکنون اتفاق افتاده به کار رود. نیروهای مسلح حدود ۴۰ کشور از این سلاح استفاده کرده و نیروهای چریکی نیز علاقه خاصی به آن دارند. نه کشور مدل‌های مختلفی از این سلاح را تولید کرده‌اند و تولید آن در روسیه در شرکت بازالت همچنان ادامه دارد. مدلی که هم‌اکنون در روسیه تولید می‌شود آرپی‌جی-۷وی۲ نام دارد و قادر است مهمات استاندارد، مهمات ضدتانک شدیدالانفجار خرج تهی با سر جنگی دوتایی، مهمات شدیدالانفجار/ترکش‌دار و مهمات ترموباریک را شلیک کند و یک ابزار نشانه‌روی همراه با دوربین ۲٫۷ برابر بزرگنمایی برای شلیک مهمات دوربردتر نیز بر روی آن قابل نصب است. مدل مشابهی نیز برای نیروهای هوابرد تولید می‌شود که تفاوت آن در قابلیت دوتکه‌شدن برای حمل‌ونقل آسانتر است.

 

 

مشخصات کلی[ویرایش]

 
یک سرباز افغان در حال شلیک آموزشی آر پی جی ۷
 
یک آر پی جی هفت
  • کالیبر راکت انداز ۴۰ میلیمتر
  • کالیبر راکت ۸۵ میلیمتر
  • طول راکت انداز ۶۶ سانتیمتر
  • طول راکت بدون خرج باروتی ۶۴ سانتی‌متر
  • طول راکت کامل ۵/۹۲ سانتیمتر
  • سرعت اولیه راکت ۱۲۰ متر در ثانیه
  • حداکثر سرعت راکت ۳۰۰ متر ثانیه
  • نواخت تیر اندازی عملی با توجه به مهارت راکت انداز ۴ الی ۶ تیر در دقیقه
  • حداکثر برد ۵۰۰ متر
  • برد مؤثر ۳۳۰ متر
  • وزن راکت انداز با دوربین ۶۳۰۰ گرم
  • وزن راکت کامل ۲۲۰۰ گرم
  • وزن کیسه حمل راکت بادو عدد راکت و متعلقات ۷۱۰۰ گرم
  • وزن کیسه راکت با سه عدد راکت ۹۳۰۰ گرم

مشخصات دستگاه نشانه روی[ویرایش]

 
یک سرباز نیروهای امنیتی عراق که یک آرپی‌جی-۷ را بر شانه خود حمل می‌کند.
  • بزرگنمایی ۷/۲ برابر
  • میدان دید دوربین در سمت ۱۳ درجه
  • منطقه خطر عقب ۳۰ متر
  • فاصله بین خطوط مجاور داخل دوربین (برد) ۱۰۰ متر
  • فاصله خطوط مجاور داخل دوربین (سمت) ۱۰ میلیم
  • تقسیمات برد ۲۰۰ الی ۵۰۰ متر
  • تقسیمات در سمت ۵۰+ و ۵۰- میلیم
  • قابلیت تنظیم دوربین از لحاظ برد و سمت ۸ میلیم
  • ارتفاع دوربین ۱۸ سانتی‌متر
  • طول دوربین با حافظ لاستیکی چشمی ۱۴ سانتی‌متر
  • عرض دوربین ۶۲ میلیمتر
  • وزن دوربین ۵۰۰ گرم
  • وزن دوربین با درپوش و متعلقات ۹۵۰ گرم
  • دو نوع دستگاه نشانه روی وجود دارد:

۱- مکانیکی (مگسک) ۲- اپتیکی (دوربین)

  • دسگاه نشانه روی مکانیکی دارای دو قسمت می‌باشد:

۱- مثبت + و دیگری منفی - که هرکدام کار خاص خود را انجام می‌دهند.

  • مثبت +: در زمانی که دمای هوا بالای صفر باشد از داخل مگسک علامت را مثبت کرده و شلیک را آغاز می‌کنیم.
  • منفی -: در زمانی که دمای هوا زیر صفر باشد از داخل مگسک علامت را منفی کرده و شلیک می‌کنیم.

بخش‌های اصلی موشک‌انداز[ویرایش]

  • لوله با سایت مکانیکی
  • قبضه، مسلح کننده و ضامن دستگاه ضارب
  • قبضه پشتی
  • روپوش لوله
  • خروجی شیپوری شکل

بخش‌های مختلف مهمات موشک‌انداز[ویرایش]

  • سر راکت با خرج نفوذ کننده گود و خرج تخریب
  • ماسوره
  • خرج پرواز
  • خرج پرتاب
  • پره‌ها

مراحل کار راکت انداز[ویرایش]

 
یک مأمور پلیس ملی افغانستان در حال شلیک آرپی‌جی-۷ در یک میدان تیر آموزشی

راکت بوسیله خرج باروتی پرتاب می‌شود و پس از چند لحظه بعد از پرتاب خرج پرواز به کار میفتد و سرعت راکت را افزایش می‌دهد. در این هنگام پره‌ها باز شده و موجب تثبیت پرواز راکت می‌شود. بعد از برخورد با هدف زره‌ای، خرج نفوذ کننده فعال شده و با ایجاد منطقه متمرکز گازهای داغ موجب ذوب شدن زره می‌گردد؛ و پس از نفذ راکت به درون ذره خرج تخریب با انفجار خود موجب تخریب زره پوش می‌گردد. (در هنگام شلیک راکت وجود نفرات در پشت تیر انداز در فاصله زیر ۳۰ متر برای افراد بسیار خطرناک است)

جهت قرار دادن راکت در هیچ زمانی قسمت انتهای موشک انداز را روی زمین قرار نداده زیرا با قرار دادن موشک امکان شلیک وجود دارد طرز قرار دادن راکت در موشک انداز: ۱ - دست راست را از آرنج شکسته یعنی به صورت L و با دست چپ راکت را گرفته و آنرا به داخل موشک انداز قرار می‌دهیم در ضمن سر موشک انداز هرگز به سمت زمین نباشد.

طرز کار راکت[ویرایش]

بعد از ضربه‌زدن سوزن بر روی چاشنی، خرج باروتی پرتاب به کار افتاده و با تولید گازهایی که در نتیجه اشتعال باروت سریع‌سوز خرج پرتاب تولید می‌گردد. راکت با سرعت اولیه ۱۲۰ متر در ثانیه به بیرون از راکت انداز پرتاب می‌شود. پس از خارج‌شدن راکت از لوله راکت‌انداز پرّه‌های دم راکت باز شده و با ایجاد حرکت دورانی موجب تثبیت حرکت راکت می‌گردد. پس از پرتاب ماسوره خرج پرواز به صورت خودکار فعّال شده و در فاصله‌ای که برای تیرانداز بی‌خطر باشد خرج پرواز را به کار می‌اندازد. در نتیجه خروج گازهای خرج پرواز سرعت راکت افزایش یافته و به حدود ۳۰۰ متر در ثانیه می‌رسد. در لحظه اصابت به هدف، ماسورۀ راکت موجب تولید الکتریسیته شده و خرج نفوذکننده را فعّال می‌نماید سپس موجب انفجار خرج تخریب می‌گردد.

ایمنی راکت[ویرایش]

جهت افزایش ایمنی راکت در صورت اصابت نکردن به هدف ماسوره سلاح به گونه‌ای طراحی شده‌است که به طور خودکار پس از ۶ الی ۸ ثانیه راکت را به طور خودکار منهدم می‌نماید.

 
پرش به: ناوبری، جستجو
 
ناتیلوس پروژه مشترک آمریکا و اسرائیل بود که به عنوان یک سلاح لیزری پدافند هوایی ساخته شد.
 
زئوس در حال انهدام یک مین

سلاح لیزری نوعی جنگ‌افزار انرژی هدایت شده است که از پرتو لیزر برای تخریب هدف استفاده می‌کند. از دهه ۱۹۷۰ تاکنون سلاح‌های لیزری متعدد و متنوعی طراحی و تولید شده‌اند اما اغلب آنها از مرحله تحقیق و اثبات تکنولوژی فراتر نرفته‌اند. امروزه جنگ‌افزارهای زمینی لیزری توانایی نابودی موشک‌ها، و گلوله‌های توپ و خمپارهٔ در حال پرواز را پیدا کرده‌اند. سلاح‌های لیزری هوابرد نیز آزمایش‌های موفقیت‌آمیزی داشته‌اند و حتی سیستم‌های لیزری فضایی برای نابودی ماهواره‌ها یا موشک‌های بالستیک نیز پیشنهاد شده‌اند.

سلاح‌های لیزری در مقایسه با سلاح‌های متعارف مزایای فراوان و در عین حال معایبی جدی دارند که باعث شده تا کاربرد عملیاتی آنها دشوار باشد. سلاح‌های لیزری به چندین گروه شامل لیزرهای حالت جامد، لیزرهای شیمیایی و لیزرهای الکترون آزاد تقسیم می‌شوند.

سلاح لیزری زئوس تنها جنگ‌افزار از این نوع است که در شرایط جنگی مورد استفاده قرار گرفته‌است. این سلاح لیزری بر روی یک خودروی هاموی نصب شده و از سال ۲۰۰۳ در جنگ افغانستان و سپس عراق حضور داشته است و کار آن انهدام مین‌ها و بمب‌های عمل‌نکرده است.

کاربردهای نظامی لیزر بسیار متنوع است و استفاده مستقیم از لیزر به عنوان سلاح یکی از آنهاست. بمب‌های هدایت لیزری که از پرتو لیزر برای نشانه‌گذاری هدف و یافتن آن بهره می‌برند از دقیق‌ترین مهمات هدایت‌شونده محسوب می‌شوند. کاربرد دیگر لیزرها مسافت‌یابی و تعیین دقیق فاصله با هدف است، به طوریکه مسافت‌یاب‌های لیزری امروزه به بخش مهمی از سیستم‌های کنترل آتش جنگ‌افزارهای مختلف تبدیل شده‌اند. از لیزر همچنین به عنوان یک پادکار دفاعی به ویژه برای گمراه کردن موشک‌های گرمایاب نیز استفاده می‌شود.

 

 

تاریخچه[ویرایش]

در اوایل دهه ۱۹۷۰ آمریکایی‌ها ساخت سلاح لیزری هوابرد در آینده‌ای نزدیک را امری بدیهی می‌دانستند. این ایده در اواخر دهه ۱۹۶۰ توسط ادوارد تلر - فیزیکدانی که در اختراع بمب هیدروژنی هم نقش داشت - گسترش یافته بود. به همین دلیل از دهه ۱۹۷۰ آزمایش‌ها برای تعیین استواری این نظریه و تشخیص مشکلات آن آغاز شد. نخستین آزمایش توسط نیروی هوایی آمریکا در سال ۱۹۷۳ انجام شد و در آن با یک لیزر دینامیک گازی دی‌اکسید کربن یک پهپاد سرنگون شد. سه سال بعد نیروی زمینی از یک لیزر با پمپ الکترونیکی برای انهدام چند هواپیما و بالگرد بدون سرنشین استفاده کرد. در همین سال نیروی هوایی برنامه آزمایشگاه لیزر هوابرد را آغاز کرد که در آن از یک هواپیمای کاسی۱۳۵ استراتوتانکر به عنوان آزمایشگاه پرنده استفاده شد. در مارس ۱۹۷۸ نیروی دریایی با کمک دارپا، یک لیزر شیمیایی را طراحی کرد که موفق به انهدام یک موشک تاو در حال پرواز شد.

مزایا[ویرایش]

  • مهمترین امتیاز سلاح‌های لیزری صرفهٔ اقتصادی قابل توجه آنهاست. هزینه هر شلیک یک سلاح لیزری فقط هزینه انرژی است که از طریق سوخت شیمیایی یا الکتریسیته به دست می‌آید. در بسیاری از سلاحهای لیزری هزینه هر شلیک از یک دلار کمتر است در حالیکه گلوله‌ها یا موشک‌هایی با قدرت تخریبی برابر هزاران دلار قیمت دارند که باید هزینه‌های حمل‌ونقل و نگهداری را نیز به آنها افزود.
  • سلاح‌های لیزری قسمت‌های مکانیکی کمی دارند و به سرعت تغذیه یا شارژ می‌شوند و هزینه‌های مربوط به استفاده، تعمیر و نگهداری آنها حتی از مهمات سلاح‌های متعارف نیز کمتر است.
  • اشعه لیزر با سرعت نور حرکت می‌کند در نتیجه نیازی به محاسبه جابجایی هدف نیست و فرار کردن از آن برای مدافع غیرممکن است. این ویژگی لیزر را گزینه‌ای عالی برای درگیری با اهداف بسیار سریع همچون موشک‌ها و راکت‌ها، گلوله‌های توپ و خمپاره می‌سازد.
  • تاثیر جاذبه زمین بر روی نور بسیار اندک و تاثیر عوامل محیطی دیگر مثل باد نیز معمولاً قابل چشم‌پوشی است به همین جهت در اغلب موارد نیازی به محاسبه تغییر جهت پرتو لیزر بر اثر جاذبه زمین یا باد نیست.
  • شیوهٔ تمرکز اشعه لیزر را می‌توان به دلخواه تغییر داد تا منطقهٔ مورد تخریب آن کوچک یا بزرگ باشد. این امکان در مورد سلاح‌های انفجاری وجود ندارد.
  • سلاح لیزری با داشتن یک منبع انرژی کافی میزان نامحدودی مهمات در اختیار دارد در حالیکه هر سلاح متعارف قابلیت حمل میزان محدودی مهمات را دارد.
  • نیروی لگد ناشی از لیزر تقریباً صفر است چون نسبت حرکت به انرژی نور بسیار اندک (دقیقاً ۱/c) است.
  • لیزر هیچ صدا یا نوری در محل شلیک تولید نمی‌کند که توسط انسان قابل تشخیص باشد در نتیجه از این طریق نمی‌توان موقعیت سلاح لیزری را پیدا کرد.

معایب[ویرایش]

معایب سلاح‌های لیزری شامل این موارد می‌شود:

  • سلاح‌های لیزری معمولا اندازه بزرگی دارند که قابلیت جابجایی آنها را بسیار کاهش می‌دهد. با توجه به روش‌های موجود برای ذخیره‌سازی، هدایت، تبدیل انرژی امکان ساخت سلاح لیزری مرگبار قابل حمل توسط نفر وجود ندارد.
  • سلاح‌های لیزری موجود میزان زیادی از انرژی را به صورت گرما تلف می‌کنند و به همین جهت به تجهیزات خنک‌کننده بزرگی نیاز دارند تا از داغ شدن آنها جلوگیری کند. این مشکل در حالتهایی که سلاح لیزری در یک موقعیت ثابت دفاعی نصب شده یا بر روی یک کشتی بزرگ قرار دارد کاهش می‌یابد.
  • اشعه لیزر وقتی در هوا حرکت می‌کند توسط باران، برف، گردوخاک، دود و مه جذب شده یا پخش می‌شود در حالیکه یک گلوله به راحتی از این موانع گذر می‌کند.
  • نور فقط در خط مستقیم حرکت می‌کند در نتیجه نمی‌توان از اشعه لیزر در خط سیر کمانی و به شیوه آتش غیرمستقیم توپخانه‌ای استفاده کرد. درحالیکه توپ‌ها و خمپاره‌ها می‌توانند اهدافی را که پشت یک ساختمان یا یک تپه پنهان شده‌اند را نیز هدف قرار دهند. یکی از راهکارهای جایگزین استفادهٔ هوابرد از لیزر یا بازتابنده‌های لیزر یا نصب آن بر روی سکوهای شلیک فضایی است.
  • اثرات زیانبار پرتو لیزر برای چشم انسان یک نگرانی مهم است. البته برخی از لیزرهای شیمایی در طول موج‌های ایمن بری چشم انسان کار می‌کنند اما تمام لیزرهای حالت جامد با توان بالا به راحتی انسان را نابینا می‌کنند. در نتیجه این لیزرها ممکن است هنگام مأموریت به نیروهای خودی یا غیرنظامیان حاضر در صحنه نبرد آسیب جدی وارد کنند.

دسته‌بندی[ویرایش]

 
سلاح لیزری هوابرد که در داخل یک بوئینگ ۷۴۷ قرار داشت برای نیروی هوایی آمریکا ساخته شد.

سلاح‌های لیزری از لحاظ شیوه تولید پرتو لیزر به سه دسته کلی شامل لیزرهای حالت جامد، لیزرهای شیمیایی و لیزرهای الکترون آزاد تقسیم می‌شوند:

لیزرهای شیمیایی[ویرایش]

در لیزرهای شیمیایی پرتو لیزر از طریق واکنش‌های شیمیایی تولید می‌شود. این نوع لیزرها نسبت به بقیه لیزرها بسیار پرقدرت‌تر هستند. لیزرهای شیمیایی در طول موج‌های بلند منتشر می‌شوند و این به آنها امکان می‌دهد تا در شرایط نامساعد جوی توان نفوذ کافی را داشته باشند.

لیزرهای حالت جامد[ویرایش]

لیزرهای حالت جامد با عبور الکتریسیته از یک محیط کریستالی یا شیشه‌ای تولید می‌شوند. این نوع لیزرها نسبت به لیزرهای شیمیایی قدرت کمتری دارند و در طول موج‌های کوتاهتری کار می‌کننند اما امتیاز آنها اینست که می‌توانند از منابع الکتریکی موجود در هواپیماها، کشتی‌ها و خودروهای زمینی برای تولید لیزر استفاده کنند.

لیزرهای الکترون آزاد[ویرایش]

لیزرهای الکترون آزاد با استفاده از الکتریسیته پرتو لیزر را در طول موج‌های مختلف که قابل تغییر و هماهنگی با شرایط محیطی است تولید می‌کنند. نیروی دریایی آمریکا در سال‌های اخیر علاقه زیادی به این نوع لیزرها نشان داده و معتقد است این نوع لیرزها در مقایسه با لیزرهای حالت جامد که در طول موج ثابت کار می‌کنند برای عملیات‌های دریایی مناسب تر هستند اما چالش‌های خاصی در استفاده از آنها وجود دارد. مثلاً اندازه بزرگ آنها سبب می‌شود که فقط در کشتی‌های بزرگ قابل استفاده باشند و به روز کردن کشتی‌های موجود برای نصب آنها بسیار سخت به‌نظر می‌رسد.

سلاح‌های لیزری در جنگ دریایی[ویرایش]

نیروی دریایی علاقه بیشتری به سلاح‌های لیزری نشان داده چراکه در جنگ‌های دریایی دقت و پنهان‌کاری مهمتر از قدرت تخریب است. انرژی لازم سلاح‌های لیزری هم می‌تواند از منابع الکتریکی موجود در کشتی‌های بزرگ تامین می‌شود. همچنین با توجه به دسترسی به آب باعث می‌شود تا از بابت خنک نگه داشتن سلاح نگرانی وجود نداشته باشد. سلاح‌های لیزری حتی در عملیات‌های زیردریایی نیز می‌توانند ایفای نقش کنند. یک زیردریایی می‌تواند با یک دماغه، سر لیزری و پریسکوپ عمیق با شناورهای سطحی درگیر شود و پیش از آنکه دیده شود از میدان نبرد خارج شود.

در فیلم‌های علمی-تخیلی[ویرایش]

سلاح‌های لیزری در فیلم‌های علمی-تخیلی بیشتر دیده شده‌اند تا در دنیای واقعی. معروفترین نمونهٔ استفاده از سلاح‌های لیزری را هم در مجموعه فیلم‌های «جنگ ستارگان» دیده‌ایم. البته چیزی که در چنین فیلم‌هایی دیده می‌شود زمین تا آسمان با سلاح‌های لیزری دنیای واقعی متفاوت هستند. مثلاً شمشیرهای لیزری قرمز و سبزی که در فیلم جنگ ستارگان می‌بینیم کاملا غیرواقعی است چون پرتو لیزر را نمی‌توان در یک مسافت معین محدود کرد یا با استفاده از آن پرتو لیزر دیگری را سد کرد. ضمن اینکه چنین پرتو لیزری به راحتی چشم افراد حاضر در صحنه را کور خواهد کرد.

سلاح‌های لیزری غیرمرگبار[ویرایش]

 
PHASRیک تفنگ لیزری غیرکشنده است که در وزارت دفاع آمریکا توسعه پیدا کرده‌است.

سلاح‌های لیزری غیرکشنده از پرتو لیزر برای تخریب توانایی جنگی سربازان دشمن یا ایجاد دیگر تهدیدهای غیرمرگبار برای نیروهای دشمن استفاده می‌کنند. نخستین کاربرد لیزر برای ایجاد نابینایی به جنگ ۱۹۸۲ فالکلند مربوط می‌شود که در آن خلبانان جنگنده‌های آرژانتینی که سعی در حملات ارتفاع پایین داشتند با پرتوهای لیزر کشتی‌های نیروی دریایی انگلیس دچار نابینایی موقت شدند. آمریکایی‌ها بعدها این تکنولوژی را برای از بین بردن تجهیزات الکترواپتیکی دشمن توسعه دادند.

بیشتر این نوع سلاح‌ها به اندازه کافی کوچک هستند تا توسط نفر حمل شوند و شیوهٔ کارشان اینگونه است که اشعه ضعیفی را به سوی دشمن می‌تاباند که موجب گیجی یا کوری موقت دشمن شده و توانایی جهت‌یابی او را برهم می‌زند. در حال حاصر چندین نوع سلاح گیج‌کننده موجود است و برخی هم در نبردهای واقعی به کار رفته‌اند.

استفاده از لیزرهای کورکننده دائمی در این نوع سلاح‌ها امکان‌پذیر است چراکه نیروی لازم برای این کار اندک است و به راحتی در سلاح‌های قابل حمل توسط نفر قابل دستیابی است. اما بیشتر کشورها به پروتکل ممنوعیت سلاح‌های لیزری کورکننده (۱۹۹۵) پیوسته‌اند که استفاده از این نوع سلاح‌ها را به دلایل اخلاقی ممنوع کرده‌است. البته برخی کشورها چنین سلاح‌هایی را طراحی کرده‌اند از جمله زدام-۸۷ چینی‌ها، اما به نظر نمی‌رسد هیچیک از مرحله پیش‌نمونه فراتر رفته باشند.

نمونه‌ها[ویرایش]

شوروی\روسیه[ویرایش]

  • شوروی در سال ۱۹۸۷ سلاح لیزری فضایی پولیوس را روانه فضا کرد اما موشک حامل سلاح نتوانست به مدار زمین برسد. این سلاح برای از بین بردن ماهواره‌های دشمن طراحی شده بود.
  • بریف آ-۶۰ یک لیزر گازی دی‌اکسیدکربن ساخت شوروی\روسیه است که بر روی یک هواپیمای ایلیوشین-۷۶ نصب شده‌است.
  • آلماز هل یک سلاح لیزری ساخت روسیه است که بر روی یک کامیون نصب می‌شود.

آمریکایی[ویرایش]

  • بستر آزمایشی لیزر هوابرد بوئینگ YAL-1 یک سلاح لیزر شیمیایی بود که در یک بوئینگ ۷۴۷ قرار گرفته و در وهلهٔ اول به عنوان یک سیستم رهگیر موشک‌های بالستیک تاکتیکی برای نیروی هوایی آمریکا ساخته شد. این پروژه در سال ۲۰۱۱ لغو شد.
  • مهندسان نورتروپ گرومان در سال ۲۰۰۹ یک لیزر الکتریکی با قدرت ۱۰۰ کیلووات را آزمایش کردند که قادر به انهدام موشک‌های کروز، و گلوله‌های توپ، خمپاره و راکت بود.
  • در ۶ آوریل ۲۰۱۱ یک توپ لیزری ساخت نورتروپ گرومان توسط نیروی دریایی آمریکا آزمایش شد. جزئیات این آزمایش اعلام نشده اما گفته شده که این سلاح توانست یک گلوله پرسرعت را تخریب کند و برد آن نیز چندین کیلومتر بوده‌است.
  • سلاح لیزری زئوس نخستین سلاح لیزری و نخستین جنگ‌افزار انرژی مستقیم است که به طور عملیاتی استفاده شده‌است. این سلاح لیزری بر روی یک خودروی هاموی نصب شده و قادر به انهدام مین‌ها و بمب‌های عمل نکرده است. این سیستم در جنگ افغانستان و جنگ عراق مورد استفاده قرار گرفته است و ۱۶۰۰ مهمات از ۴۰ نوع مختلف را با ضریب موفقیت ۹۸درصد منهدم کرده‌است. این لیزر حالت جامد پرتویی به قدرت ۱۰ کیلووات تولید می‌کند و برد مفید آن بین ۲۵ تا ۳۰۰ متر است.
  • لیزر شیمیایی پیشرفته فروسرخ (MIRACL) یک لیزر شیمیایی فلوراید دیوتریم نیروی دریایی است که در سال ۱۹۹۷ برای انهدام یک ماهواره استفاده شد.
  • لیزر تاکتیکی پرانرژی معروف به ناتیلوس یک سلاح لیزر شیمیایی فلوراید دیوتریم برای انهدام راکت‌های کاتیوشا و گلوله‌های توپ و خمپاره بود که در پروژه مشترک آمریکا و اسرائیل ساخته شد. بودجه این پروژه در سال ۲۰۰۵ قطع شد و به جای آن سیستم موشکی گنبد آهنین ساخته شد. دلیل این تصمیم «اندازه بزرگ، هزینه زیاد و پیش‌بینی عملکرد ضعیف در شرایط عملیاتی» اعلام شد. پیش‌نمونه این سیستم تقریباً به اندازه شش اتوبوس شهری بود.
  • سیستم تسلیحاتی لیزری ساخت شرکت کراتوس در سال ۲۰۱۴ برای آزمایش‌های عملیاتی بر روی یک کشتی نیروی دریایی آمریکا نصب شد. این لیزر حالت جامد برای هدف قرار دادن پهپادها و قایق‌های تندرو ساخته شده‌است.
  • Personnel Halting and Stimulation Response یک لیزر غیرکشنده قابل حمل توسط نفر است که در نیروی هوایی آمریکا طراحی شده و قابلیت ایجاد نابینایی موقت و سرگیجه در نفرات دشمن را دارد. پروتکل ممنوعیت لیزرهای کورکننده سازمان ملل در سال ۱۹۹۵ این نوع سلاح‌ها را ممنوع کرده و آمریکا نیز از سال ۲۰۰۹ این پروتکل را امضا کرده‌است اما نابینایی ایجاد شده توسط این سلاح کاملاً موقت است.
  • بوئینگ لیزر اونجر یک سلاح لیزری هوابرد ساخت شرکت بوئینگ است که بر روی یک خودرو AN/TWQ-1 نصب می‌شود.
  • سیستم دفاع منطقه‌ای لیزر مایع پرانرژی یک سیستم پدافند هوایی با قدرت ۱۵۰ کیلووات است که در آژانس پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته وزارت دفاع آمریکا در حال توسعه است. نمونه‌های اولیه سیستم در قرارگاه‌های ثابت زمینی نصب شده‌اند اما هدف طرح ساخت یک سیستم با حداکثر ۷۵۰ کیلو وزن و ۲ متر مکعب حجم است که در هواپیما قرار گیرد.

 
SIG P226، نمونه‌ای از پیستول

تپانچه یا اسلحه دستی، سلاح گرم کوچکی است که با دست می‌توان آن را بکار گرفت. این سلاح معمولاً یک سلاح کمری به حساب می‌آید. در برخی از کشورها داشتن سلاح دستی برای افراد غیرنظامی به منظور دفاع شخصی مجاز است. در قدیم از این تفنگ مافیایی‌ها و یا خلاف کاران برای تیراندازی سریع و قتل با سرعت و فرار و شناسایی نشدن استفاده می‌کردند. قتل را انجام می‌دادند و بدون جا گذاشتن رد از خود فرار می‌کردند. این تفنگ کار پلیس‌ها را بسیار سخت می‌کرد. سلاح دستی با این‌که دقت تیراندازی کمی (به‌ویژه در فاصله بیشتر از حدود ۱۰ متر) دارد ولی بخاطر سبک بودن و امکان مخفی کردن مورد توجه است.

برخی از انواع سلاح دستی (معمولاً با افزودن دوربین نشانه‌روی به سلاح) در شکار نیز بکار می‌رود. تیراندازی با سلاح دستی یکی از ورزش‌ها نیز هست و در بازی‌های المپیک مسابقاتی در چند رشته تیراندازی با سلاح دستی برگزار می‌شود.

 

 

انواع[ویرایش]

 
کلت مدل ۱۸۳۷ نمونه‌ای از ششلول
 
سلاح دستی مشهور به «ماوزر ایرانی»، پارابلوم بلند (لوگر) ساخت ۱۹۳۵–۱۹۳۶، کالیبر ۹ میلیمتری. مدل ۱۳۱۴ ایرانی. تنها ۱۰۰۰ قبضه از سوی ایران خریداری شد و به‌این خاطر سلاحی کمیاب است.

تک‌تیر و چند لول[ویرایش]

این نوع از سلاح‌های دستی در گذشته وجود داشتند ولی هم اکنون منسوخ شده‌اند.

رولور[ویرایش]

نوشتار اصلی: ششلول

هفت تیر، ششلول یا رولور دارای استوانه‌ای است با دارای خانه‌هایی برای جای دادن فشنگ، با هر بار شلیک استوانه چرخیده و یکی از فشنگ‌ها آمادهٔ شلیک می‌گردد. این سلاح تک لول است و عنوان ششلول فقط به علت ظرفیت مخزن آن، بدان داده شده است. مانند کلت و برونینگ.

اسلحه دستی نیمه خودکار[ویرایش]

نوعی دیگری از سلاح دستی است که در آن گلوله در یک خشاب جای می‌گیرند و پس از شلیک هر گلوله، پوکه به بیرون پرتاپ و گلوله دیگری آماده شلیک می‌شود. این سلاح در دو نوع نیمه خودکار و خودکار وجود دارد.

تپانچه گازی[ویرایش]

نوشتار اصلی: تپانچه گازی

ریشه نام‌های متداول برای سلاح دستی[ویرایش]

  • تپانچه

در اصل به معنی سیلی و ضربه با دست ولی بعدها برای اشاره به سلاح کمری به کار رفته است. طپانچه هم نوشته شده.

  • کلت

اصلاً برای اشاره به سلاح کمری کلت ام۱۹۱۱ از کارخانه کلت آمریکا و بعدها به هر سلاح دستی که کمابیش شبیه آن (پیستول) باشد، گفته شده است.

  • ششلول یا هفت‌تیر

برای اشاره به رولور

  • پیشتو یا پیشتاب

هم ریشه با واژه پیستول در زبان‌های اروپایی، به معنای سلاح کمری.

  • پارابلوم

نام سلاح دستی آلمانی پارابلوم ۱۹۰۸ که در ارتش آلمان نازی رایج بود و پلیس ایران نیز تعدادی از آن را خریداری کرده بود.

  • اسپرینگ‌فیلد

برای اشاره به رولور کالیبر ۰/۳۸ اسمیت و وسون. از نام شهری که کارخانه اسمیت و وسون در آن قرار دارد.

  • براونینگ

نام کارخانه سازنده برای اشاره به سلاح دستی نیمه خودکار کالیبر ۹ میلیمتر این کارخانه.

  • ده‌تیرو یا موزر

سلاح دستی موزر سی ۹۶ آلمانی که خزانه آن ده فشنگ گنجایش دارد.

  • نوغان

نام رولور ساخت کارخانه موزین-ناگان روسیه. ناغان هم گفته شده است.

  • والتر

نام کارخانه اسلحه‌سازی آلمانی، برای اشاره به سلاح دستی نیمه خودکار ساخت این کارخانه که در جنگ جهانی دوم رایج بود.

یوزی (عوزی)
Uzi smg.jpg
نوع مسلسل دستی
  خاستگاه Flag of Israel.svg اسرائیل
تاریخچه خدمت
 خدمت ۱۹۵۴
استفاده شده توسط بیش از ۹۰ کشور
جنگ‌ها بحران سوئز، جنگ شش‌روزه، جنگ یوم‌کیپور، جنگ ویتنام، جنگ داخلی سریلانکا، جنگ‌های استعماری پرتغال، جنگ فالکلند، جنگ ایران و عراق، جنگ‌های مرزی آفریقای جنوبی، جنگ داخلی سومالی
تاریخ تولید
طراح عوزیل گال
تاریخ طراحی ۱۹۴۸
سازنده صنایع نظامی اسرائیل (اصلی)، فابریک ناسیونال (بلژیک)، نورینکو (چین)، کرواسی
تاریخ تولید از ۱۹۵۰
تعداد تولید شده ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰+
خصوصیات
وزن ۳.۵ کیلو
طول ۶۴۰ م‌م (قنداق باز)، ۴۷۰ م‌م (قنداق بسته)
 لوله لوله: ۲۶۰ م‌م

یوزی (به عبری: עוזי تلفط: عوزی) مسلسل دستی ساخت کشور اسرائیل است.این مسلسل محصول صنعت اسلحه سازی ابتدایی اسرائیل در دهه ۱۹۵۰ است که به طرز غیرمنتظره‌ای به یکی از موفق‌ترین مسلسل‌های تاریخ تبدیل شد. مخترع مسلسل اوزی، یک یهودی اسرائیلی آلمانی‌الاصل به نام عوزی گال بود که مسلسل اوزی را در سال ۱۹۴۸ طراحی کرد. عوزی گال بنابر وصیتش، امتیاز اسلحه اوزی را در اختیار وزارت دفاع اسرائیل قرار داد. اما مسلسل اوزی تنها نامش را از مخترعش نگرفته‌است و نام «عوزی» در زبان عبری مخفف اسم عوزیئل (עֻזִּיאֵל) است، به معنای «خداوند قدرت من است». یوزی از جمله مسلسل‌هایی‌است که می‌توان روی آن صداخفه‌کن نصب کرد.[۱]

نخستین پیش‌نمونه اوزی در سال ۱۹۵۰ ساخته شده و بلافاصله برای آزمایش عملی در اختیار تعدادی از واحدها گذاشته شد. نوع بهینه شده‌ای از اوزی کمی قبل از جنگ ۱۹۵۶ تولید شد و قابلیت بالای آن در جنگ در صحرای سینا مشخص شد. این سلاح نه تنها اعتمادپذیری بسیار بالایی داشت بلکه در مقایسه با مسلسل‌های دستی دیگر بسیار دقیق بود و بلافاصله توجه جامعه بین‌المللی را به خود جلب کرد. در دهه ۱۹۶۰ یک قنداق جدید فلزی جایگزین قنداق چوبی شد و شرکت فابریک ناسیونال بلژیک امتیاز تولید این مسلسل را دریافت کرد. مدل‌هایی از این سلاح از جمله مدل کوچکتر و سبکتری به نام مینی اوزی و مدل باز هم کوچکتری به نام میکرو اوزی تولید شدند. اوزی مورد توجه نیروهای ویژه و سرویس‌های امنیتی هم قرار دارد و از سلاح‌های آشنا و معروفی است که در بسیاری از فیلم‌های معروف سینمایی هم دیده می‌شود.[۲]

خشاب یوزی در داخل قبضه قرار گرفته و تقریباً در مرکز اسلحه قرار دارد که باعث لرزش کمتر اسلحه در هنگام شلیک و در نتیجه شلیک آسان‌تر و دقیق‌تر می‌شود. مدل اصلی یوزی با کالیبر ۹ میلی‌متری ساخته شده و از فشنگ ۹*۱۹ م‌م پارابلوم استفاده می‌کند. برد مفید آن ۲۰۰ متر و سرعت خروج فشنگ از دهانه تفنگ ۴۰۰ متر در ثانیه است. طول یوزی با قنداق باز ۶۷ سانتی‌متر و با قنداق بسته ۴۵ سانتی‌متر و وزن آن ۳.۷ کیلوگرم است. نیروهای مسلح بیش از ۹۰ کشور دنیا از اسلحه یوزی استفاده کرده یا هنوز در حال استفاده از آن هستند. بسیاری از منابع گفته‌اند ک عوزیئل گال در طراحی یوزی از مسلسل ساخت چکسلواکی اس آ.۲۳ الهام گرفته است اما اس‌آ.۲۳ در سال ۱۹۴۸ وارد خدمت نظامی شده و تولید آن از سال ۱۹۴۹ شروع شد در نتیجه بعید به نظر می‌رسد عوزیئل گال این مسلسل را قبل از طراحی یوزی دیده باشد. ضمناً از سال ۱۹۴۴ بریتانیایی‌ها شروع به طراحی مسلسل‌هایی با اصول کلی مشابه با یوزی کرده بودند و ممکن است عوزیئل گال با کارهای آن‌ها آشنا بوده باشد. این احتمال نیز وجود دارد که او به طور کامل این مسلسل دستی را از خود ابداع کرده باشد به ویژه با توجه به طرح کلاسیک یوزی که از ۵۰ سال قبل در سلاح‌های کمری نیمه اتوماتیک استفاده می‌شد.[۳]

این سلاح تا سال ۲۰۰۳ در ارتش اسرائیل مشغول به خدمت‌رسانی بوده است.

 

 

ویژگی ها[ویرایش]

  1. قدرت آتش متمرکز و پراکنده
  2. کوتاهی لوله و کمی وزن امکان استفاده در وضعیت های مختلف را به تیرانداز می دهد.
  3. عمل با گلنگدن باز از محاسن این نوع مسلسل است به همین دلیل احتیاج به عوامل خنک کننده ندارد.
  4. با تعبیه گیره اطمینان در گلنگدن از باز شدن بی موقع آن و اجرای آتش در اثر ضربه یا تکانهای شدید جلوگیری می نماید.
  5. با اتخاذ تدابیر فنی خاص در دستگیره آتش امکان حمل سلاح مسلح را با تامین کافی به تیراندازی می دهد و سبب میگردد که سلاح در مدت بسیار کوتاهی شروع به تیراندازی کند.
  6. قرار گرفتن خشاب در مرکز و وجود تعادل در اسلحه از محاسن این سلاح است.
  7. در مسلسل دستی یوزی یک ضامن کفی دستی که ضامن قبضه ای می نامند وجوددارد که کارکرد اسلحه را خیلی مطمئن تر می سازد یعنی برای شلیک اسلحه چکاننده ماشه به تنهایی کافی نیست و باید دست پشت قبضه ی طپانچه ای شکل را کاملا گرفته باشد وگرنه اگر ماشه هم فشار داده شود تیری شلیک نخواهد شد.
  8. دو نوع قنداق در مسلسل یوزی وجود دارد که یکی چوبی و دیگری تاشو است . طولشان اکثرا ۲۰ سانتی متر است .(باستثنای مدلهای خاصی که قنداق های یویل تر داشتند) ولی بعد از سال ۱۹۶۰ که در فرم گلنگدن و برگه ناظم آتش یوزی تغییر داده شده قنداق ها همگی تاشو و فلزی گردیدند.
  9. درساختمان یوزی استفاده ماهرانه و صحیحی از ورقه فولاد پرس شده گردیده است و پلاستیک مصرف شده در ساختار جا دستی دست چپ (روپوش تحتانی ) و روپوش قبضه طپانچه ای شکل به خوبی در مقابل حرارت مقاوم می باشد .
  10. دارای دو روزنه دید است که به حول محور خود می چرخد و در پشت هر دو روزنه دید یکی عدد۱۰۰و دیگری عدد۲۰۰ نوشته شده که برد مؤثر یوزی می باشد . اگر روزنه دید شکسته شود محور مربوطه که پیچی است بیرون آورده و یک روزنه دیگر جایگزین می کنیم.
  11. آمریکا، آلمان، ایران، پاناما، پرو و ونزوئلا از جمله استفاده کنندگان این اسلحه هستند.

نگارخانه[ویرایش]

ژ3

 

ژس

بعد از جنگ جهانی دوم و اواسط دههٔ ۱۹۵۰، آلمان غربی مانند دیگر کشورهای عضو ناتو و سازنده جنگ‌افزار، به فکر تجهیز نیروهای نظامی خود با اسلحه‌ای بودند که علاوه بر نیاز به خدمهٔ تک‌نفره (سلاح انفرادی) و خودکار و نیمه‌خودکار بودن و داشتن قدرت یک تیربار (مسلسل) و دقت یک تفنگ، قابلیت پشتیبانی از کالیبر نوع جدید ناتو «‎۷٫۶۲ × ۵۱» را داشته باشد. در ابتدا، آلمان قصد خرید مجوز ساخت سلاح اف‌ان‌فال (FNFAL) بلژیکی را داشت، اما پس از مخالفت بلژیک، پیشنهاد خرید یکی از طراحی‌های شرکت ساخت سلاح اسپانیایی با نام ست‌می (CETME) را ارائه کرد و سپس در سال ۱۹۵۹ شرکت هکلر و کخ (Heckler & Koch) آلمان غربی (واقع در اوبرندورف آم نکا) موفق شد تفنگ خودکار و نیمه‌خودکار ژ۳ را به جهان عرضه کند.

استفاده کنندگان:

 

توزیع ژ۳ و استفادهٔ آن در جهان
منطقهنیروهای دولتیغیر دولتی و یا غیرقانونی
اروپای غربی + -
اروپای شرقی - -
خاورمیانه و شمال آفریقا + *
جنوب صحرای آفریقا * *
آسیای مرکزی - -
آسیای جنوبی * +
آسیای شرقی - -
مناطق اقیانوس آرام - -
آمریکای شمالی - -
آمریکای مرکزی + +
آمریکای جنوبی * *
توضیح نشانه‌ها: * استفاده کلی + استفادهٔ جزئی - استفاده نمی‌شود

 

بیش از ۴۵ سال است که سلاح ژ۳ بعنوان سلاح سازمانی در اختیار ارتش و نیروهای مسلح ایران است. این سلاح در ابتدا بصورت تعداد محدودی توسط کارخانه هکلر و کخ تحویل ارتش ایران شد. سپس کارخانه اقدام به راه اندازی خط تولید این سلاح در صنایع مسلسل‌سازی ارتش (جنگ افزارسازی فعلی) کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، متخصصین آلمانی ایران را ترک کردند. در جریان پیروزی انقلاب اسلامی و با هجوم مردم به کارخانه و اشغال آن بسیاری از مدارک فنی و ابزارهای تولید آن از دست رفت. سپس با تلاش متخصصین کارخانه، خط تولید بازسازی و راه اندازی شد. به دلیل استفاده از این سلاح در ارتش ایران و انعقاد پیمان سنتو بین ۳ کشور ایران، ترکیه و پاکستان، این دو کشور نیز نسبت به انتخاب این سلاح برای نیروهای مسلح خود مبادرت ورزیدند. نمونه‌های جدید این سلاح مجهز به مکانیزم چکاننده ۳ تیر نیز می‌باشد.

 

مشخصات تفنگ ژ۳

ژ۳ یک سلاح انفرادی است و دارای دو حالت خودکار و نیمه‌خودکار است. حالت خودکار به معنی شلیک پیوستهٔ مسلسل‌وار پس از یک بار مسلح شدن توسط انسان، و حالت نیمه‌خودکار به معنی شلیک یک تیر پس از مسلح شدن و سپس مسلح شدن به صورت خودکار و آمادگی برای شلیک دوباره‌است. ژ۳ با فشار مستقیم گاز باروت بر آلات متحرکه مسلح می‌شود. به این معنی که پس از کشیدن ماشه و ضربهٔ چخماق به عقب گلنگدن و در نتیجهٔ آن ضربهٔ سوزن به چاشنی انتهای فشنگ، پس از انفجار باروت موجود در پوکه، تیر (مرمی) در اثر فشار گاز باروت به جلو پرتاب می‌شود و گاز باروت از طریق پوکه به سمت عقب، روی آلات متحرکه (که گلنگدن در آن قرار دارد) فشار وارد می‌کند و در نتیجهٔ این عمل، کل آلات متحرکه به سمت عقب رفته و عمل مسلح شدن به طور خودکار انجام می‌شود. تغذیهٔ ژ۳ با خشاب ۲۰ فشنگی از زیر قبضه تپانچه‌ای انجام می‌گیرد. برگه ناظم آتش این سلاح دارای ۳ وضعیت است؛ (بالا ضامن، وسط تک تیر، پائین رگبار). لولهٔ ژ۳ با هوا خنک می‌شود.

دستگاه نشانه‌روی ژ۳ دو نوع است:

الف – دستگاه نشانه‌روی مکانیکی: شامل مگسک ثابت و روزنه دید متحرک (طبلک برد) که روی طبلک برد متحرک از شماره‌های ۱ تا ۴ مدرج شده و هر شماره نشانگر ۱۰۰ متر است.

ب – دستگاه نشانه‌روی اپتیکی (دوربین): که توسط یک پایه استاندارد بر روی قبضه نصب می‌گردد و خود دوربین در دون نوع متفاوت (۱ – دوربین دید در شب. ۲ – دوربین معمولی) می‌باشد. این تفنگ در دو گونه قنداق ساخته می‌شود:

  • قنداق ثابت چوبی و کائوچویی در مدل ژ۳-آ۳ (G3-A3)
  • قنداق تاشو فلزی کشویی در مدل ژ۳-آ۴ (G3-A4)

مشخصات فنی

  • کالیبر: ‎ ۷٫۶۲ × ۵۱ میلی‌متر برابر با ۰٫۳۰۸ اینچ (‎.308 in)
  • وزن با خشاب فولادی پر و سرنیزه همراه غلاف آن: ۴٬۹۶ کیلوگرم
  • وزن بدون سرنیزه و خشاب: ۴٫۲۰۰ کیلوگرم در نوع کامل آن با قنداق پلاستیکی و خشاب پر) ۴٫۷ کیلوگرم
  • وزن خشاب آلومینیومی: ۱۳۰ گرم
  • وزن خشاب فولادی: ۲۶۰ گرم
  • وزن فشنگ: ۲۴ گرم
  • طول تفنگ با سرنیزه: ۱۲۴٫۶ سانتیمتر
  • طول سلاح بدون سرنیزه: ۱۰۲٫۶ سانتی‌متر
  • طول سلاح در حالت بسته: ۸۴ سانتیمتر
  • طول لوله: ۴۵ سانتیمتر
  • ظرفیت خشاب: ۲۰ فشنگ
  • تعداد و گردش خان: ۴ عدد از چپ به راست با ۱٫۵ دور گام.
  • سرعت اولیه گلوله: ۷۸۰ متر بر ثانیه
  • نواخت تیر علمی: ۵۰۰ الی ۶۰۰ تیر در دقیقه
  • نواخت تیر عملی: ۱۲۰ الی ۱۵۰ تیر در دقیقه
  • برد مؤثر: ۴۰۰ متر در حالت معمول و ۶۰۰ متر با استفاده از دوربین
  • برد نهایی:۳۷۵۰ متر

ابزارها و لوازم فرعی

سر نیزه، شعله پوش مانوری، بند، دوپایه، دوربین معمولی، دوربین دید در شب، وسایل تنظیف که شامل: روغندان، برس زبر، برس نرم فرچه مویی زنجیر لوله پاک کن، خشاب آلومینیومی است. وسایل لوله جوفی (جعبه خفیف) که با نصب این وسایل بر روی سلاح می‌توان کالیبر آنرا به ۰٫۲۲ اینچ تبدیل نمود. این کار جهت شکار و تمرین تیراندازی انجام می‌گیرد. که وسایل لوله جوفی عبارتند از: آلات متحرکه مخصوص، ۲ عدد خشاب مخصوص ۰٫۲۲ اینچی، لوله مخصوص خفیف، جعبه تنظیف.

مهمات

نارنجک‌های تفنگی

انواع نارنجک تفنگی مخصوص تفنگ انفرادی ژ۳
نوع نارنجکنشان و شکل-کاربرد
ضد تانک به رنگ مشکی، دارای حرف روی بدنه   برضد ادوات زرهی دشمن
ضد تانک آموزشی آبی رنگ، از جنس پلاستیک   برای تمرین پرتاب با تفنگ
اشک‌آور به رنگ قرمز، اندازهٔ کوچک‌تر   در شهرها و جنگ‌های نزدیک به عنوان ضد شورش و عاملی برای پراکندگی دسته‌ها
ضد نفر به رنگ زرد، در بعضی موارد طوسی رنگ   پرتاب در سنگر، پرتاب به سوی نفر و دسته

 

فشنگ‌های مخصوص

انواع فشنگ مورد استفاده در تفنگ انفرادی ژ۳
نوع فشنگنشان و شکل-کاربرد و توضیح
جنگی معمولی رنگ اصلی فشنگ طلایی، دارای مرمی مسی رنگ و نوک تیز   فشنگ بسیار قوی برضد نفرات
رسام نوک قرمز مرمی و یک حلقه در انتهای مرمی   ارسال علامت، ایجاد خط آتش برای راهنمایی دیگر تیراندازان
ثاقب نوک سیاه رنگ مرمی   برضد نفرات و خودرو، قابلیت نفوذ در خودروهای زرهی سبک
آتش‌زا نوک آبی در مرمی   برای اتش زدن انبارهای مهمات و یا پوشاک
آموزشی وجود سوراخ روی پوکه   برای آموزش گذاشتن فشنگ در خشاب
فشنگ گاز (سه‌پر - فشنگ مشقی) بدون مرمی، نوک فشنگ مشکی رنگ   آموزش نشانه‌گیری تیراندازی
فشنگ گاز (شش‌پر - مخصوص نارنجک) بدون مرمی، نوک سبزرنگ   برای پرتاب نارنجک‌های تفنگی
فشنگ مانوری مرمی پلاستیکی آبی رنگ   عملیات ضد شورش و مانور
فشنگ شکاری نوک مرمی تیز نبوده و صیقلی است   شکار حیوانات
فشنگ سر باز بدون مرمی، نوک قرمز[۵]   کاربرد آموزشی

کلاشینکوف

سلاحی است انفرادی ،خودکار و نیمه خودکار که با فشار غیر مستقیم گاز باروت مسلح و با هوا خنک میشود،با خشابهای 30 ، 40 ، 75  فشنگی (خشابهایی با ظرفیت 90 و 120  تیری بنا بر نیاز برخی کشورها نیز  ساخته می شود ) از زیر تغذیه و دارای برگه ناظم آتش سه وضعیتی ( بالا ضامن ،  وسط رگبار ، پائین تک تیر )  است . این سلاح تا به ضامن است نه مسلح می  شود و نه شلیک میکند.دستگاه چکاننده آن از نوع ضربتی است ،این سلاح دارای  دو نوع دستگاه نشانه روی می باشد که عبارتند از :

الف – دستگاه نشانه روی مکانیکی : این  دستگاه تشکیل شده از یک ستون درجه که از اعداد 1 الی 8 و در بعضی مدلها 1  الی 10 مدرج شده که هر عدد نمایانگر ضریب 100 متر می باشد و خط شاخص هر عدد  زیر آن عدد قرار دارد ،در انتهای ستون درجه دارای علامت تاکتیکی بوده که  هم سطح 300 متر میباشد و یک مگسک که در سمت و برد قابل تنظیم میباشد.

ب – دستگاه نشانه روی اُپتیکی : دوربین  این سلاح روی یک روپوش محفظه یدک نصب می باشد که در موقع استفاده ،روپوش  محفظه اصلی را برداشته و روپوشی که دوربین روی آن سوار است را جا می زنیم و  در دونوع معمولی و دید در شب ساخته شده

این سلاح دارای دو نوع قنداق میباشد

الف - قنداق ثابت : از جنس کائوچو یا چوبی جهت استفاده یگانهای پیاده و تک تیرانداز.

ب – قنداق تاشو : در دو مدل تاشو از زیر و تاشو از بغل جهت گشت شهری ، نیروهای زرهی ، چترباز و چریکی ساخته شده است.

مختصات

کشور سازنده

اتحاد جماهیر شوروی سابق

کالیبر

39×62/7 میلیمتر

سرعت اولیه گلوله

810 متر بر ثانیه

تعداد خان و گردش

4 عدد از چپ به راست

وزن سلاح بدون خشاب

270/3 کیلوگرم

وزن خشاب 30 تیری فولادی

355  گرم

وزن خشاب 30 تیری کائوچوئی

235  گرم

وزن خشاب 30 تیری آلومینیومی

170  گرم

طول گام

5/23  سانتیمتر

تعداد گام

5/1  دور

وزن فشنگ

16  گرم              

وزن سرنیزه با جلد

450 گرم

طول سلاح با سرنیزه

102  سانتیمتر

طول سلاح بدون سرنیزه

94  سانتیمتر

طول سلاح با قنداق بسته

66  سانتیمتر

طول کلاش ساخت ایران

80 سانتی متر

نواخت تیر علمی

550 الی 600  تیر در دقیقه

نواخت تیر عملی در حالت رگبار

100  الی 120  تیر در دقیقه

برد مفید

800 تا 1000 متر

برد نهائی

2000  متر

متعلقات

1 – سرنیزه : در قسمت جلو سلاح زیر  لوله نصب شده و در جنگ تن به تن از آن استفاده میشود و در مدل AKM  از  سرنیزه و غلاف میتوان بعنوان سیم چین استفاده نمود.

2 – لوله رابط : بجای شعله پوش در قسمت جلوی سلاح نصب شده و جهت پرتاب نارنجک تفنگی کاربرد دارد.

3 – ابزار نشانه روی در شب : از دو قسمت فسفری تشکیل شده که بر روی شکاف درجه و مگسک نصب میگردد و برای نشانه روی در شب استفاده میگردد.

4 – دوربین مادون قرمز : امکان نشانه روی دقیقتر در شب را برای تیرانداز میسر میسازد.

5 – دوربین معمولی : با نصب آن بر روی سلاح در مأموریت تک تیراندازی استفاده میشود.

6 – انواع خشاب : در مدلهای آلومینیومی ، کائوچوبی و فولادی 30 ،40 ،75 فشنگی موجود است.

7 – پوکه کش : زمانیکه زه پوکه خارج شده باشد و مقداری از پوکه داخل لوله مانده باشد استفاده میگردد.

8 – شعله پوش مانوری : تیراندازی خودکار با فشنگ گازی را میسر میسازد.

9 – وسایل تنظیف : برس نرم ، برس زبر ، فرچه مویی ، روغندان ، آچار مخصوص تنظیم مگسک ، سمبه و طناب

10 – دو پایه : هنگام استفاده از سلاح برای تیراندازی با دقت بالا بکار میرود.

11 – رابط جفت خشاب : جهت استفاده سریع از خشاب و مهمات بیشتر .

انواع فشنگ

نوع

علامت مشخصه

کاربرد

معمولی

مرمی برنگ مسی و پوکه آن در رنگهای سبز و مسی

علیه نفرات دشمن

رسام

نوک مرمی برنگ سبز

علامت دادن،تصحیح تیریا ثبت تیر

ثاقب

نوک مرمی برنگ سیاه

علیه استحکامات و خودروهای دشمن

ثاقب آتشزا

نوک مرمی برنگ سیاه و قرمز

علیه انبار پوشاک ،مهمات و سوخت

جنگی واترپروف

لاک قرمز رنگ در محل اتصال مرمی و دور چاشنی

مقاومت بیشتر در برابر رطوبت

آموزشی

فاقد چاشنی و باروت و داشتن سوراخ روی پوکه

جهت آموزش و تمرین فشنگ گذاری

آموزشی جدید

مرمی و پوکه پلاستیکی به رنگ آبی

جهت آموزش و تمرین فشنگ گذاری

گازی معمولی

فاقد مرمی،سرجمع و کوتاه بودن آن ،هشت پر

جهت آموزش و ایجاد سروصدا

گازی مخصوص

فاقد مرمی،سرجمع و بلند بودن آن،پنج پر

مخصوص پرتاب نارنجک تفنگی